ทุกคนคงเคยมีความรู้สึกแบบนี้ สุขสุดๆ และเศร้าสุดๆ เช่นกัน เป็นความรู้สึกที่เกิดขึ้นในหนึ่งวัน ฉันเพิ่งผ่านความรู้สึกแบบนี้มา เมื่อวานนี้เอง 30 ธ.ค. 50 ส่งท้ายปีเก่า ที่ทั้งสุขและเศร้า

เมื่อวานนี้ไปสอนหนังสือเช่นเดิม ตอนเช้าที่ริมคลองหลอด ซึ่งก็เป็นปกติเหมือนทุกๆ อาทิตย์ พูดกับเด็กเล็กๆ ที่ทั้งดื้อทั้งซน อยากให้ครูเอาใจใส่อย่างเท่าเทียมกัน ทำไมฉันไม่เหนื่อยเลยนะ การมาทำแบบนี้ ถือว่าทำดีได้ดีที่เห็นผลทันดาเห็นจริงๆ เราให้และได้รับความอิ่มเอมกลับมาทันที

ตอนบ่ายก็ไปสอนที่ใต้สะพานอรุณอัมรินทร์เหมือนเคย วันนี้ฉันมีของขวัญปีใหม่มาให้เด็กนักเรียนของฉันด้วย เป็นหนังสือนิทานเล่มหนามาก แต่น้องทรายอายุ 11 ปีแล้ว ฉันคิดว่าเขาน่าจะอ่านหนังสือหนาๆ แบบนี้ได้แล้ว ฉันกำลังฝึกนิสัยรักการอ่านให้เขา น้องทรายคือ ความสุขสุดๆ ของฉันในวันนั้น

น้องทรายคนที่หน้านิ่วคิ้วขมวดในวันแรกที่ฉันสอน คนที่บอกว่า "หนูไม่อยากเรียนกับครู เพราะครูไม่สวย" เขาพูดประโยคนี้กับฉัน ในอาทิตย์ที่ 2 ที่ฉันไปสอน คนเดียวกับที่บอกว่า "หนูรอเรียนภาษาไทยกับคุณครู" ในอาทิตย์ถัดมา และคนที่บอกว่า "หนูขอขนมไปให้ครูของหนูด้วย" เมื่อครูเปิ้ลแจกขนมให้เด็กๆ

น้องทรายคนที่หงส์บอกว่า "ทรายอยู่กับพี่เนตรแล้วดีขึ้นนะ เมื่อก่อนเขาจะขี้โมโหมาก"

"ตอนนี้ก็ยังเป็นอยู่นะ ไม่ชอบใจล่ะก็ คิ้วผูกโบเชียว"

"ก็ดีขึ้นแล้วค่ะ"

ฉันดีใจที่ตอนนี้เห็นทรายยิ้มบ่อยขึ้น เวลาไม่พอใจเขาจะเริ่มขมวดคิ้วตามความเคยชิน แต่เหมือนนึกได้ เขาก็จะคลายออก เมื่อวานทรายอ่านหนังสือที่ฉันให้ไปให้ฉันฟัง และบอกว่าจะเอากลับไปอ่านที่บ้าน

น้องทรายคนที่ฉันเพิ่งรู้เมื่อสอนเขามาเกือบสองเดือนว่า พ่อแม่เสียแล้ว เมื่อ 4 ปี่ก่อน และเขาก็อยู่กับผู้อุปการะซึ่งไม่ใช่ญาติเลย แต่เป็นคนที่รู้จักกับพ่อแม่ ส่วนน้องคนเดียวอยู่กับตายายที่บางกะปิ สองพี่น้องไม่ค่อยได้เจอกัน ฉันไม่รู้ว่าทรายผ่านอะไรมาบ้างในช่วงที่ไม่มีพ่อแม่ แต่เหตุการณ์ที่ได้รับรู้ทำให้มองโลกในแง่ดีว่า เมตตาธรรม ยังมีอยู่บนโลกเสมอ โดยเฉพาะเมตตาธรรมและน้ำใจของคนที่ไร้เงิน ชุมชนใต้สะพานอรุณอัมรินทร์ ทำให้ฉันประจักษ์ในสิ่งนี้ พวกเขาไม่มีเงิน พูดจากันด้วยคำพูดหยาบคาย แต่พวกเขามีน้ำใจ ช่วยเหลือ และเป็นห่วงกันและกัน การมาที่นี่ทำให้ฉันตระหนักถึงคำว่า ให้ โดยไม่หวังสิ่งตอบแทน แต่ฉันก็ได้รับสิ่งตอบแทนทุกครั้งที่มา คือ ความสุขใจ ความอิ่มใจ และรอยยิ้มจากเด็กและผู้ใหญ่จากที่นี่ เมื่อเราให้ใจ เราก็ได้ใจกลับมา มันคือความรู้สึกดีๆ ที่เกิดขึ้น ฉันเชื่อว่าครูคนอื่นก็คงรู้สึกเช่นเดียวกับฉัน

พอเลิกสอนประมาณ 5 โมงเย็น เราข้ามฟากมาที่ท่าพระจันทร์ และฉันก็เจอเรื่องที่เศร้าสุดๆ เช่นกัน ตรงลานท่าพระจันทร์ มีเด็กคนหนึ่งนั่งถือแก้วกาแฟเซเว่นอยู่ระดับอก นั่งนิ่งๆ อยู่ในท่านั้น นานเท่าไหร่แล้วไม่มีใครรู้ เป็นเด็กคนเดียวกับตอนเช้าที่ฉันเห็นเขานั่งอิงแอบกับอกพ่อที่ป้ายรถเมล์ตรงข้ามโรงพยาบาลมิชชั่น ดูเป็นพ่อลูกที่รักกันมาก ดูจากรอยยิ้มที่ทั้งคู่มอบให้กันและกัน เด็กคนนี้เขารอรถเมล์ เพื่อที่จะมาเรียนนหนังสือกับครูปู่ที่คลองหลอด เป็นเด็กที่ตั้งใจเรียนมาก และเป็นเด็กดี

ฉันเดินมาใกล้ เห็นเพียงเสื้อก็จำได้ ฉันเหลียวมองหาครูปู่ ก๋อนจะกระซิบบอกว่า "หมีค่ะ"

"อ้าวหมี ...." ครูปู่พูดด้วยระดับเสียงปกติของครูปู่ แต่ฉันจำไม่ได้แล้วว่า หลังจากคำนั้นครูปู่พูดอะไรต่อ ไม่สนใจด้วยว่าครูคนอื่นจะยืนอยู่ไหนกัน มีปฏิกิริยายังไง จำได้แต่ว่าตัวเอง เดินออกมาจากตรงนั้น และร้องไห้ ตรงหน้าฉัน คนที่นั่งอยู่ตรงบันไดข้างประตูท่าพระจันทร์ เป็นชายคนหนึ่งนั่งสูบบุหรี่อยู่ แต่สายตาที่พร่ามัวด้วยหยาดน้ำตา ฉันไม่แน่ใจว่า เขาถือกระป๋องเบียร์ด้วยหรือเปล่า แต่คลับคล้ายคลับคลาว่าใช่ ฉันมารู้ตอนหลังว่า ช่วงที่ฉันมายืนร้องไห้ หมีก็ก้มหน้าน้ำตาคลอเบ้าเช่นกัน

ถามว่า ทำไมภาพของเด็กใต้สะพานที่ขอทานอยู่ข้างโบสถ์ หรือเดินตามคนที่มาทำบุญในวัด หรือไปปล่อยปลาที่คลองบางกอกน้อยนั้น ไม่ได้สร้างความสลดใจให้ฉันหรือ ฉันถึงไม่ร้อง มันคนละประเด็นกันมั้ง ที่ใต้สะพานเรารู้อยู่แล้วว่า เป็นปกติวิสัย เป็นวิถีชีวิตของพวกเขา และเราก็เห็นแบบนี้ทุกครั้ง แต่เรื่องของหมี ถึงฉันจะรู้ว่าเขาต้องไปขอทานตามที่ต่างๆ แต่การเห็นภาพนี้ต่อหน้าอย่างไม่คาดคิดมาก่อน ฉันจึงรู้สึกเศร้าใจอย่างบอกไม่ถูก

"ถ้าเนตรไปทำบุญบ้านเด็กพิการกับพี่พรุ่งนี้จะไม่ร้องไห้มากกว่านี้เหรอ" พี่โซ่ถามฉัน

ฉันก็ไม่รู้หรอกว่า ถ้าไปจริงๆ จะร้องไห้ไหม แต่รู้สึกว่าทำไมเห็นเด็กขอทานที่อื่น ถึงไม่เศร้า ไม่ให้เงินด้วย แต่เห็นหมี คนที่เราสอนและผูกพัน เป็นใครใครก็เศร้านะ

วิถีชีวิตของแต่ละคน ดำเนินไปตามครรลองของเขา ฉันรู้ แต่ฉันก็มีสิทธิ์ที่จะรู้สึกเศร้าหรือสุขกับวิถีชัวิตของคนคนนั้นไม่ใช่เหรอ ถ้าเขาเป็นคนที่เราผูกพัน โดยเฉพาะคนที่ได้ชื่อว่ามาเรียนที่ริมคลองหลอด ที่ที่ฉันไปสอนและผูกพัน