"สมองซีกขวาสามารถพัฒนาได้มากในช่วง 4-7 ปี  สมองซีกซ้ายช่วง 9-12 ปี สมองทั้งสองด้านจะเจริญเต็มที่ที่อายุ 11-13ปี  (Hannaford  1995) เพราะฉะนั้น เราควรกระตุ้นสมองเด็กอายุ 4-7 ปี ด้วยการฝึกฝนการเพิ่มจินตนาการ (สมองซีกขวา) ได้แก่ การละเล่นต่างๆ เล่นแสดงเป็นตัวละคร การสร้างบ้าน แต่งตัวตุ๊กตา ตัวต่อรถยนต์ เครื่องบิน ทำของเล่นเอง เช่น ก้านกล้วย กะลามะพร้าว วาดภาพ ระบายสีตามจินตนาการ มากกว่าเรียนรู้ในบทเรียน ซึ่งควรจะเริ่มเพิ่มสาระการเรียนรู้ (สมองซีกซ้าย) ที่อายุ 9-12 ปี แต่ไม่ควรมากเกินไป และต้องมีกระบวนการกระตุ้นสมองให้ครบทุกด้านโดยสม่ำเสมอ เพื่อมิให้สมองขาดการกระตุ้นความคิดด้านต่างๆ (เพื่อป้องกัน Neural Pruning)"

โอเค อันนี้คือทฤษฎีที่ save ลง note ไว้นานแล้ว เลยจำที่มาไม่ได้ แต่อยากยกมาเกริ่นนำนิดนึง

จริงๆ มันคงไม่ยากถ้าให้บอกว่าเราจะเสริมจินตนาการและความคิดสร้างสรรค์ให้เด็กได้ยังไงบ้าง วิธีการและกิจกรรมมากมายที่พ่อแม่ผู้เข้าถึงข้อมูลคงรู้ดีอยู่แล้ว ก็เลยคิดว่าไม่เขียนดีกว่า แต่ส่วนตัวแล้วเชื่อว่าเด็กๆ ต่างมีจินตนาการและความสร้างสรรค์ในตัวของเค้าเองมากพอดู (จริงๆ แล้ว มันคือมากๆๆๆๆๆๆๆๆ) เพียงแค่เราไม่ทำลายก็น่าจะโอเค และก็อยากจะเขียนเรื่องนี้แหละ

สิ่งที่แม่ไม่ทำเนื่องจากคิดเอาว่าจะเป็นการทำลายจินตนาการและความคิดสร้างสรรค์ลูก (เขียนว่า "คิดเอาว่า" เพราะไม่อิงกฎของศิลปินคนใด คนอื่นอาจไม่ได้คิดด้วย)

• ตั้งแต่เกิดจนถึงตอนนี้ แม่จะไม่ขอให้นำทางวาดรูปอะไรให้ คือ ไม่บอกลูกว่า วาดดาวสิลูก วาดบ้านสิลูก วาดรูปแม่สิลูก ... ไม่มีหัวข้อ และไม่มีการทดสอบลูกว่าจะวาดได้ตามที่บอกมั้ย นำทางวาดสิ่งที่อยากวาด และวาดเมื่ออยากวาด

• ไม่สอนให้ลูกต้องอ้างอิงตามความเป็นจริง เช่น ลูกระบายต้นไม้สีม่วง ก็ไม่บอกว่า "ใบไม้สีเขียวไม่ใช่หรอลูก" "เอ๊ะ ต้นไม้ต้องสีอะไรนะ" หรือ "ช้างต้องมี 4 ขาสิ" "ทำไมรถไม่วิ่งบนถนนล่ะ"

• ไม่วิจารณ์ผลงานของลูก ทั้งด้านลบและด้านบวกที่เกินความเป็นจริง (และเกินจำเป็น) แม่จะชื่นชมแค่ความตั้งใจ ความมีสมาธิในการทำผลงาน ความคิดริเริ่ม การพยายามสื่อออกมา และพัฒนาการที่ดีขึ้นของตัวเค้าเอง ผลงานไม่สำคัญเท่ากระบวนการ

• ไม่ห้ามการทำเละ และไม่ดุเมื่อมันเละ เพราะมันต้องเละ! 555 ไม่หรอก มันก็ไม่เละทุกครั้งหรอก แต่ถ้าตีกรอบไว้ก่อนว่า ห้ามเกินนี้นะลูก ห้ามละเลงแบบนี้นะลูก ห้ามเลอะนะลูก ห้ามผสมสีเละนะลูก ห้ามเปื้อนเสื้อผ้านะลูก ... โอว เละแน่ค่ะ จินตนาการของลูกนะคะที่เละ (แล้วนำทางก็จะไม่ได้ค้นพบด้วยตัวเองว่า สีแดงผสมกับสีน้ำเงินแล้วเป็นสีม่วง รวมถึงสีอื่นๆ โดยไม่ต้องรอให้คนมาชักจูง เชิญชวนให้ทำ หรือบอกกล่าว นำทางลองผสมทุกสีเอง แล้วก็ตื่นเต้นดีใจที่ได้ค้นพบด้วยตัวเอง)

• ไม่ลดทอนความมั่นใจ ความภูมิใจ ความเป็นตัวเองในผลงานของลูก ด้วยการช่วยต่อเติม ดัดแปลง แก้ไขผลงานลูก ถ้ามันจะไม่สวยในสายตาคนอื่นก็ไม่ใช่เรื่องสำคัญอะไรเลย ดีกว่าบั่นทอนความรู้สึกลูกว่าผลงานเค้าไม่ดีพอหรือ ฝีมือของเค้ายังใช้ไม่ได้หรือ ความคิดของเค้ามันสู้ของพ่อแม่ไม่ได้หรือ

• ไม่มีของเล่นสำเร็จรูปนัก เรียกได้ว่ามีน้อยทีเดียว ถ้ามาบ้านนำทางก็จะเห็นตะกร้ากับชั้นของเล่นที่ดูเหมือนว่ามีพอควร แต่ถ้ารื้อดูก็จะพบซองจดหมาย กล่องพัสดุ ห่อบรรจุภัณฑ์ต่างๆ กระดาษที่แม่พับให้งามๆ บ้าง นำทางพับๆ แปะๆ เองบ้าง เศษกระดาษชิ้นเล็กชิ้นน้อยที่แม่จำไม่ได้หรอกว่าลูกบอกว่าเป็นอะไรบ้างแต่เค้ารู้ของเค้าเอง สิ่งประดิษฐ์ ปฏิมากรรมแบบนำทาง กระดุม อะไหล่ ชิ้นส่วนเศษนั่นนี่มั่วๆ ซั่วๆ รวมไปถึงก้อนหิน ใบไม้ ลูกยาง ทราย เศษอิฐดินที่ทำบ้าน และอีกเยอะแยะมากมายที่ไม่คิดว่ามันจะมาอยู่ในชั้นของเล่น *-* เพราะเวลาไปไหนมาไหน จะเดินเล่นแถวบ้าน สนามเด็กเล่น ทะเล หรือที่ไหนก็ตาม นำทางจะชอบเก็บอะไรซักอย่างสองอย่างติดมือกลับมาเสมอ แม่ก็ไม่ได้บอกให้ทิ้ง เพียงแต่เมื่อของเยอะเกินจะให้เลือกเอาของเก่ามาแลกเพื่อมีที่ให้ของใหม่บ้าง อะไรที่ไม่เล่นแล้ว เละสุดๆ หรือไม่ปลื้มนัก นำทางก็จะเลือกออกมาก่อน ไอ้ที่ลูกยังอยากเล่นอยู่ก็ปล่อยให้มันอยู่ต่อไปแม้มันจะเป็นก้อนดินก้อนหินก็เถอะ

• ไม่ให้เขียนหนังสือตามจุดหรือเส้นประหรือจับมือเขียน อยากเขียนก็เขียน ได้ก็ได้ ไม่ได้ก็ไม่ได้ นำทางเขียนตัวอักษรได้บ้าง ภาษาอังกฤษได้บางตัว ภาษาไทยไม่ได้เลย ฮาาาา และที่เขียนได้ก็คือจำได้แล้ว อยากเขียน แล้วเขียนออกมาเอง ไม่ได้บอกให้เขียนหรือเขียนตามอะไรพวกนั้น เพราะ 6~7 ขวบ ถึงจะเป็นวัยที่จะเขียนตัวอักษร วัยนี้เขียนตามที่คิดออกมาเองดีกว่า บางทีก็วาดแต่งเติมตัวอักษรเป็นนั่นนี่ของเธอเองด้วย หรือจับไม้ จับอะไรมาวางเป็นตัวอักษรก็มี

• ไม่กระตุ้นสมองซีกซ้ายก่อนวัยอันควร จะเชาว์ปัญญา ลับสมอง logic อนุกรม บลาๆๆ จะเป็นหนังสือหรือของเล่นเพื่อเสริมทักษะแนวนี้ก็ตามที ยังหละค่ะ การกระตุ้นซีกซ้ายก่อนวัยอันควรจะไปลดทอนซีกขวา แต่ถ้ารอให้ถึงวัยอันควรซึ่งซีกขวาได้เต็มที่มาแล้ว ซีกซ้ายก็จะได้ตามวัย และก็จะดีทั้ง 2 ด้านได้เอง แต่ถ้ากลัวว่าไม่เมพ ไม่ล้ำ ได้ซีกซ้ายเร็วแต่ซีกขวาก็จะไม่เต็มประสิทธิภาพนะ (ถ้าเราไม่กระตุ้นไม่เสริมไม่เติมไม่พยายามฝึก แต่เค้าแสดงของเค้าออกมาเอง อันนี้คนละกรณี)

• ที่สำคัญคือ ไม่เข้าโรงเรียน (โดยเฉพาะโรงเรียนที่เป็นแนววิชาการ) และไม่พาไปเรียนอะไรให้มันมากมาย (ตอนนี้นำทางเรียนอยู่แค่ปั้นแป้งโดว์อย่างเดียว ซึ่งเริ่มจากให้เรียนเพื่อไปเล่นกับเพื่อนเป็นหลัก เห็นว่าเล่นแบบนี้ก็ยังเหมาะกับวัย พัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็กก่อนวัยเขียน และครูโอเค ไม่บีบบังคับให้ทำตามหัวข้อหรือทำแบบที่ครูกำหนดเท่านั้น เลยให้เรียนต่อได้มาเรื่อยๆ เพราะเจ้าตัวเค้าอยากไปเล่น แม้ว่าถ้าไม่เรียนก็จะยิ่งดีกว่านะ ฮาาา) ยิ่งเรียนมากก็ยิ่งติดกรอบความคิด แนวความคิด วิธีการ กฎเกณฑ์ของผู้สอนมามาก และโดยเฉพาะในโรงเรียนปกติที่ต้องทำอะไรพร้อมๆ กัน เหมือนๆ กัน ตามๆ กันไปเป็นหมู่เหล่า ยิ่งน่าแปลกใจ เพราะเด็กแต่ละคนออกจะต่างกันยิบย่อยมากมาย จะศิลปะ ดนตรี กีฬา ภาษา คำนวณ วัยนี้ยังไม่ใช่วัย 'เรียน' แต่เป็นวัย 'เล่น' ดังนั้นเล่นกับแม่อยู่บ้านหนะดีแล้ว แม่ก็ให้ลูกเล่นตามสไตล์ ความเป็นตัวของลูก ความถนัด และความชอบของลูก เป็นการเรียนรู้แบบเฉพาะตัวคนเดียวที่ไม่ต้องจับให้เหมือนกันกับใคร (เคยจะให้เรียนดนตรีเหมือนกันแหละ เผื่อให้เค้าเปลี่ยนจากเรียนปั้นไปทำอย่างอื่นบ้าง แต่พอดีที่กระบี่ไม่มีสอนสำหรับเด็กเล็ก ก็โชคดีไป เพราะตอนนี้ไม่อยากให้เรียนแล้ว รอโตกว่านี้ถ้าเค้าสนใจค่อยให้เค้าบอกเอง ที่อยากให้เรียนที่สุดคือ ว่ายน้ำ เพราะจำเป็นสำหรับบ้านที่มีบ่อลึกเช่นบ้านนี้ รวมถึงยามไปแหล่งน้ำอื่นๆ ด้วย อยากให้เรียนจริงจริ๊ง แต่หัดคุ้นเคย เล่นๆ หนุกๆ พ่อแม่ชวนเล่นตีขาอะไรกันเองไปก่อนอีกระยะแล้วกันนะ)

อะไรอีกล่ะ ไว้นึกออกแล้วมาต่อใหม่ ไม่ได้ท่องไว้เป็นกฎแต่มันมาจากความรู้สึกเลยบอกออกมาปาวๆ ตลอดตามต้องการไม่ได้นะ 555